Milyon dolarlık internet yatırımları balon mu?


Murat ERAT

Murat ERAT

11 Mart 2016, 17:16

Son zamanlarda büyük reklam projeleri ile aniden hayatımıza giren, büyük umutlar ile milyon dolarlık yatırımlar aldığı söylenen ve hiç ummadığımız zamanda kapatılma kararı ile insanları şaşırtan internet projeleri ile karşılaşır olduk. Bu projelerin aldıkları yatırımlar gerçek mi? Yoksa bu yatırımların farklı bir amacı mı var? Servet niteliğinde yatırım alan bir projeler neden batıyor?

İnternet teknolojilerin hayatımıza yön verdiği ve davranışlarımızı şekillendirmeye başladığı bu dönemde gün geçmiyor ki yeni bir internet yatırımı duymayalım. Gerek online alışveriş, gerek yeni sosyal medya araçları gerekse de hayatımızı kolaylaştıran farklı projelere her geçen gün bir yenisi ekleniyor.

Peki bu kadar inovasyona açık bir sektör olan bilişimdeki milyon dolarlık yatırımlar gerçekten gerekli mi? Bu projeler gerçekten milyon dolarlık değerlere sahip mi? Kısa süre önce kurulmuş bir fikir sizce birkaç ay sonra milyon dolar yatırım alabilecek bir seviyeye nasıl geliyor.

İnternette yaratıcılarına milyon dolar, hatta milyar dolar servet kazandıran projeler aslında bir fikrin sağlam temeller üzerine şekillendirilmesi ve istikrarlı bir büyüme modeli ile geliştiriliyor. Artık internet denildiğinde akla ilk gelen unsur olan
GOOGLE, sosyal medya denildiğinde akla ilk gelen FACEBOOK, INSTAGRAM, PINTEREST, GOOGLE PLUS, video paylaşım sitesi denildiğinde akla ilk gelen YOUTUBEDAILYMOTION gibi projeler internet aleminde yerleşik bir düzene kavuşmuş ve hissedarlarına milyon dolarlık servet biriktirme imkanı yaratmış özgün projeler olarak öne çıkıyor.



Bu projelerin en önemli özellikleri SEKTÖRDE İLK OLMA değil, kullanıcının isteklerini iyi tahlil etmeleridir. İnternet aleminde İLK OLMAK, bir projenin kabul görmesinde önemli bir etken iken asla EN ÖNEMLİ ETKEN değildir. Örneğin Türkiye’de e-ticaret denildiğinde hepsiburada.com, gibi e-alışveriş ile ismi özdeşleşmiş projeden önce de buna benzer iddialı girişimler olmuştu. Fakat onlar artık yok. Onları yok eden ise ne teknik altyapıları, ne de ürünlerin fiyatlarıydı. Onları internet ortamında çöp kutusuna atan en önemli etken kullanıcıların davranışlarını analiz edememeleri ve tüketiciye yönelik çözümler üretememesiydi. Buna benzer birçok örneğe internet aleminde rastlanabilir.

Peki şuan gerçek hayatında önüne geçen sanal ortamda yapılan bu yatırımlar gerçekten milyon dolarlık fikirler mi? Yoksa bunlar büyük sermaye gruplarının ortaya çıkardığı bir balon mu? Ya da bu projeler beceriksiz CEO'lar tarafından mı batırılıyor?



Geçtiğimiz günlerde kapatılma kararı alan tazedirekt.com gibi birçok proje bugüne kadar lansman edildikten kısa süre sonra kapatılma kararları ile insanları şaşırtıyor. Bu projeler gerçekten iyi yönetilmedikleri için mi kapatıldı yoksa bunlar piyasada algı oluşturmaya yönelik operasyonel bir balon muydu?

Mutlaka her projenin gerçek bir hikâyesi var, hepsini aynı kategoride değerlendirmek mutlaka yanlış olur. Ama bugün internet projelerinin bir çoğu henüz kuluçka döneminde iken, büyük reklam kampanyaları ile lansmanları yapıyor ve kısa bir süre sonra bu projelerin milyonlarca dolar yatırım aldığını duyuyoruz. İşin ilginç yanı ise söz konusu projelere yatırım yapanlar piyasanın tanınmış büyükleri.

Bağlı oldukları sektöre büyük bir umut aşılayan bu projelerin kısa bir süre sonra batması ise sektörü demoralize ediyor ve diğer yatırımların önünü kesiyor. Elbette bunun iyi yanı da var. O da daha sonra sektöre girmek isteyen oyuncuların daha temkinli davranması. Bu da sektörel bir otokontrol sisteminin ortaya çıkmasına neden oluyor.

Peki gerçekten 50-100 bin dolar bir bütçe ile oluşturulan bir fikir, sağlam olarak etüt edilmeden nasıl milyon dolar yatırım alabilir. Acaba burada sermaye sahiplerinin farklı amaçları mı var. Yoksa bu düşünülmeden yapılan bir hatalı yatırım olarak mı değerlendirilmeli.

Birçoğu iyi analiz edilmeden, piyasanın ve yaratıldıkları ortamın fizibilitesi yapılmadan girilen yatırımlar olmakla birlikte, meselenin farklı boyutu da var.
Türkiye’de henüz şahit olamadık ama dünyada artık internet projeleri, büyük sermaye sahiplerinin kara para aklama araçları olarak kullanılıyor. Birkaç gencin, kendi aralarında düşündükleri ve normal sayılan bir fikir, ansızın büyük bir sermaye grubu tarafından 10-15 milyon dolar yatırım alabiliyor. Daha sonra ise ne hikmettir ama proje başarısız olduğundan batıyor.
Peki 50-60 bin dolarlık bir sermaye ile kurulan bir girişimin kısa sürede 8-10 milyon dolar zarar etmesi size tuaf gelmiyor mu?


GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEKİ İNTERNET PROJELERİNE YATIRIM YAPAN GLOBAL SERMAYE GRUPLARININ AMACI SADECE TİCARİ KAZANÇ MI?
Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki birçok internet projesine yatırım yapan global sermaye sahiplerinin amacı sadece ticari kazanç elde etmek mi? Yoksa uluslararası para aklama metodu olarak da mı düşünülüyor. Bugün çok ilginç olmayan veya daha önce örneği de olan bir projeye aniden 10 milyon dolar yatırım yapma kararı alan şirketler, ellerindeki sermaye gücü ile aynı projeyi neden sıfırdan yapmak yerine bu yatırımlara ortak oluyorlar. Olaya çok kötümser bakmıyoruz ama içinde internetin ortaya çıkardığı bir gerçekliği barındırmakla birlikte, umulmadık projelere yapılan milyon dolarlık yatırımların arka planında farklı amaçların olduğuna dair kokular alınıyor.

Aslında bir internet projesinin ne kadar başarılı olacağı, sermaye sahiplerinin veya melek yatırımcı diye tabir edilen işadamlarının onun için koyduğu yatırım miktarı ile ölçülemez. İnternet projerinin başarısını belirleyen en önemli etken, kullanıcıya sunduğu faydadır. Kullanıcının ihtiyaçlarına yönelik bir proje mutlaka kabul görecek ve dijital ortamda kendine bir yer bulacaktır. Örneğin; hiçbir internet kullanıcısı, 1 milyon dolar yatırım aldığı için bir e-ticaret sitesinden alışveriş yapmaz. Tüketicinin e-ticaret sitesinden alışveriş yapmasının en temel nedeni, sunulan hizmet veya ürünün kalitesi ve fiyatıdır. Bu gerçekleri gözardı ederek yapılan bir proje ne kadar yatırım alırsa alsın, internet kullanıcılar tarafından kabul görmeyecektir.


Not: Bu makale yazarımız Murat Erat tarafından sadece Etraf.com.tr için yazılmıştır ve içeriğinin tüm telif hakları Etraf.com.tr'a aittir. Yazılı izin almadan yazının tamamının veya bir kısmının kopyalanması, yayınlanması kesinlikle yasaktır. İçerik ile ilgili tüm hukuki haklarımız saklıdır. Yazılı izin alarak, içeriği yayınlayabilirsiniz.
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
ZeynepK - 4 yıl önce
Birilerinin çıkıp yıaylık kazancı 30-40 bin dolar olan bir internet yatırımına milyonlarca para vermesi bana da mantıklı gelmiyor. Oysa yatırımcılar ev alırken bir onun geri dönüşünü ve sağlayacağı kazancı hesaplıyor.
Avatar
GOP34__@ - 4 yıl önce
Büyük internet yatırımlarının ne kadar yüksek kazançlar sağladığını düşünmediniz galiba. Bugün google tek başına bir dünya devi. Buna neden yatırım yapılmasın ki.
Avatar
Ender Boylu - 4 yıl önce
Sonuç olarak yatırım yapılıp para kazanılan bir sürü internet yatırımı var. Ama son zamanlarda ard arda kapanan internet projeleri yazıda bahsedilenleri akla getiriyor.
Avatar
Aslı-Han86 - 4 yıl önce
Konuyu farklı bir açıdan ele alan bir çalışma olmuş.
Avatar
Haluk Ardeş - 4 yıl önce
Bana da bir internet projesinin henüz para kazanmadan ve kendini ispatlamadan milyon dolar yatımlar alması saçma geliyor. Bu konuda okuduğum en mantıklı makale olmuş.
Avatar
Arda Konaklı - 4 yıl önce
Son 5-6 yıldır hergeçen gün yeni bir internet yatırımı haberi duyuyoruz. Özellikle melek yatırımcılar çok basit ve ilginç projelere önemli yatırımlar yapıyor.

Elbette her yatırımı ve her yatırımcıyı aynı kefeye koyamayız ama bir e-ticaret sitesini olaganüstü gibi gösterip 10 milyon dolar, 20 milyon dolar yatırım aldı demek te çok inandırıcı gelmiyor.

Çünkü en basit bir hesap ile 10 milyon dolar para verip ortak olnunan projenin aynısını aynı para ile belki 10 kez, 20 kez yeniden yapabilirsin. Ortada bir balon var ama ben de tam anlayamadım.

Murat ERAT konuyu güzel izah etmiş ama bence bu yazıyı biraz daha açmak ve sunulan argümanları detaylandırmak lazım. Tabi internet ortamında her gerçek te söylenemiyor elbette.

Ama üstü kapalı olsa da, biraz dik cümleler yerine yuvarlak cümleler kullanılmış olsa da güzel bir çalışma olmuş. Emeğinize sağlık.
Avatar
Cevdet58 - 4 yıl önce
internet sektörünü Türkiye'de büyütmeyen aslında sizin gibi çekimser anlayış. Bence her proje yatırım almalı ve bizden de büyük projeler çıkmalı. Facebook, instagram, google gibi projeler bizde neden olmasın